1. Groepsuitstap 07 maart 2026 : Cortewalle Beveren
Geschiedenis van kasteel Cortewalle
Het kasteelgebouw werd rond 1416 opgetrokken. Het is een typische waterburcht: het kasteel staat niet op een heuvel en is volledig door water omgeven. De indeling houdt vast aan de middeleeuwse traditie waarbij het kasteel of de donjon zich op het opperhof bevinden, gescheiden van het lagere neerhof. Hier stonden doorgaans boerderijen, stallen en moestuinen om de kasteelbewoners deels in hun eigen onderhoud te laten voorzien. Bij het kasteel Cortewalle werd de boerderij uiteindelijk vervangen door het koetshuis. Het kasteel is grotendeels gebouwd in de statige Renaissance-stijl maar draagt nog enkele gothische kenmerken met zich mee zoals het spitsboogportaal. De enige gothische ramen bevinden zich bij de kapel. De gotische architectuur werd immers nog ver in de renaissance als een religieuze bouwstijl aangewend.
Cortewalle (afgeleid van Cour te Walle) was begin 15de eeuw een buitengoed van de familie Vijd, die meestal in Gent verbleef.
Bij de dood van Nicolas Vijd in 1412 ging het domein over op zijn zoon Joos (ca.1360? – 1439). Joos Vijd was een rijke edelman. Hij bestelde bij de gebroeders Van Eyck het retabel “De aanbidding van het Lam Gods” voor de kapel die hij en zijn vrouw Elisabeth Borluut in de Sint-Janskerk (huidige Sint-Baafskathedraal) hadden gesticht voor hun ziekenheil. In 1432 werd het veelluik plechtig in de kapel geïnstalleerd. Joos Vijd werd een jaar later voorschepen – dat is burgermeester van Gent. Toen hij kinderloos stierf kwam het kasteel in het bezit van zijn zus Isabeau en haar echtgenoot Joost Triest.
Een bekende afstammeling van die familie is Antonius Triest. Hij werd in 1576 geboren in kasteel Cortewalle, als tweede zoon in het gezin van de Gentse schepen Filips Triest. Na een rechtenstudie in Leuven en een theologische opleiding in Rome werd Antoon een vooraanstaande geestelijke en vertrouweling aan het hof van de aartshertogen Albrecht en Isabella in Brussel. Nadien werd hij bisschop, eerst van Brugge en later van Gent.
Tweehonderd jaar na zijn verre vooroom Joost Vijd liet ook Antoon Triest voor de Sint-Baafskathedraal een meesterwerk maken. Hij bestelde bij Rubens een retabel voor het hoofdaltaar : De bekering van de heilige Bavo (later elders in de kerk opgehangen). Triest zijn wapenschild siert de gevel van het mooie barokgebouw in de Abrahamstraat. Bisschop Triest bezat verschillende riante buitenverblijven en woonde zelf niet in het voorvaderlijke kasteel te Beveren, dat op zijn oudere broer Nicolaas IV ( ? – 1629) was overgegaan. Hij stierf in 1657. Zijn praalgraf bevindt zich in het hoogkoor van de Sint-Baafskathedraal.
Omstreeks 1591 was de noordelijke vleugel van het kasteel voltooid en in de loop van de volgende vijftig jaar werden de twee woonvleugels aan de noord- en zuidkant verbonden door lagere gebouwen, zodat een gesloten rechthoek rondom een binnenplaats ontstond. Wegens geldmoeilijkheden van Filips Triest (1619-1682, zoon van Nicolas), kwam het landgoed in 1671 in handen van de Antwerpse koopliedenfamilie Goubau. In 1764 trouwde de enige Goubau- erfgename met graaf Petrus Philippus de Brouchoven de Bergeyck en zo werd Cortewalle eigendom van deze adellijke familie. In 1856 ondernam kasteelheer en vooraanstaand politicus Charles Joseph de Brouchoven de Bergeyck (1801-1875) een grondige renovatiecampagne. Het zandstenen waterkasteel behield zijn oude aanzicht, maar het interieur werd naar de smaak van de tijd heringericht. In het park werden de stallen en het koetshuis vernieuwd en een hovenierswoning, een orangerie en een ijskelder gebouwd. De volgende eigenaar, senator Florimond de Brouchoven de Bergeyck (1839-1908), liet omstreeks 1905 een gietijzeren hangbrug construeren om het voorplein met een noordelijk deel van het park te verbinden. Het interieur werd een laatste maal verbouwd en heringericht omstreeks 1910. Graaf Charles René (1875-1935) liet toen de benedenverdieping uitbreiden op het binnenplein. Zijn weduwe woonde in het kasteel tot haar dood in 1960. Daarna verkochten haar erfgenamen het domein aan de gemeente. Beveren verwierf Cortewalle in 1966. Sinds 1971 is het kasteel beschermd als monument.
Gegidst bezoek aan het kasteel
Om 14 uur verzamelden we aan waterkasteel Cortewalle te Beveren. Onze gids Karin leidde ons rond in dit pareltje van benedenverdieping tot de zolders.
Vanuit de inkomhall met prachtige schouw en plafond gingen we op verkenning in de Goubau-zaal. Dit is een fraai versierde kamer met handgeschilderde muurtaferelen.
Verder werden we rondgeleid in de Vlaamse en Blauwe zaal. Gezeten in de Vlaamse zaal, die nu nog steeds als trouwzaal gebruikt wordt, kregen we van onze gids een uitleg over de adellijke leden, die het kasteel bewoonden. De wapenschilden prijken in de loden glasramen.
In het grote salon, nu feest- en concertenzaal, konden we genieten van de mooie schilderijen… Trouwens hier in deze zaal brachten we enkele van onze renaissancedansen samen met Janny en André van Duin voor het Nederlandse TV programma “Denkend aan Vlaanderen”. Dat was in december 2023.
Verder zagen we de sfeervolle huiskapel, die herinnert aan de religieuze tradities van de adel die hier ooit woonde.
Langs de sierlijke trap bezochten we de familiekamer en de slaapruimtes voor de adellijke kinderen, die nu ingericht zijn als tentoonstellingsruimtes.
Op de hoogste zolder onder het dakgebinte ligt onder een glazen loopvloer een prachtig gerestaureerd Aubussontapijt, veilig bewaard in een geklimatiseerde omgeving. Het tapijt dateert uit de 19de eeuw en is vervaardigd in de Franse tapijtenstad Aubusson. Dit magnifieke tapijt meet 9,5 bij 6 meter en was specifiek bedoeld voor de Verlatzaal (salon-feestzaal). Het is een stukje textielkunst dat met veel zorg is behandeld.
Het dakgebinte zelf dateert deels uit de 16de maar vooral 17de eeuw. De dragende structuur bestaat uit grote bekapte, vermoedelijk eiken, balken. Ze zijn onderling verbonden met pen-gat-verbindingen die het dak overeind houden zonder ook maar één lastdragende spijker. Aan de noordoostzijde was zelfs nog een katrolsysteem bewaard om de opbrengsten van het neerhof hier hoog en droog op te stapelen.
Na anderhalf uur ver-en bewondering daalden we terug af naar het gelijkvloers. Einde van een boeiende kasteelbelevenis!
We wandelden nog als fiere kasteelbezoekers door het fraaie, uitgestrekte park van 10 ha met het mooie lenteweer. Het park staat bij zijn inwoners bekend als feestparel. Hier geven mensen hun ja-woord, of vieren ze een jubileum.
Tot slot genoten we in “Koetshuis Cortewalle” van een aperitiefje en een lekker etentje…
Bronnen :
De mooiste kastelen van Vlaanderen ; Toeristische & culturele gids Irene Smets Lannoo 2017
https://www.burchtenkastelen.be/provincies/oost%20vlaanderen/013%20Cortewalle/Cortewalle.html
Bedankt Sophie voor de extra bijdrage.
2. De lente van Capriool
Open deuren bij Capriool
Op 24 februari kwamen een 8-tal personen luisteren en meedansen met 16de eeuwse volkse en hofdansen uit nieuwsgierigheid en of interesse.
Na een vlugge Farandole werd een Double een makkie.
De leuke Branle des chevaux werd door de snel lerende groep heel enthousiast gedanst. Tijdens een statige Pavane waanden de deelnemers zich als echte edelen.
Een prachtige dansavond voor alle aanwezigen!
VLAENDRIA - Middeleeuwse Beurs in Wieze, 14 en 15 maart 2026
Zo’n weekend met 4 optredens vraagt ongelooflijk veel voorbereiding : programma maken, opstelling maken, muziek voorbereiden, contacten met organisatie leggen, repetities, kledij, vervoer… als je dat allemaal op een rijtje zet sta je er versteld van hoeveel inspanning, goede wil en soepelheid er aan te pas komt. Niet te verwonderen dat het soms spannend is… Maar toch is het steeds de moeite waard en weten we dat dansen ons blij maakt, dat we ervan moeten genieten en andere mensen deelgenoot maken van de vreugde en de schoonheid van de historische dans.
Monique, Lieve, Johan, Marc, Lieselotte, Marianne, Sophie, Herlinde, Jean-Pierre en Marc Dw waren de deelnemers aan deze 2-daagse. Zij zorgden ervoor dat we zaterdag met 6 en zondag met 7 dansers op de dansvloer verschenen om te laten zien wie en wat Capriool is en om onze middeleeuwse volksdansen ten beste te geven.
Wegens verschuivingen in het tijdschema moesten we onze flexibiliteit terug aanwenden, maar we hebben toch vier beurten kunnen dansen en de workshops achteraf waren telkens een succes!
De beurs op zich was ook een hele ervaring.
We werden twee dagen ondergedompeld in middeleeuwse, mysterieuze en fantasy sferen, gecreëerd door kraampjes, informatie, hebbedingetjes en een heleboel ‘voorstellingen’. We zagen of hoorden o.a. muziekspelers, een verhalenverteller voor kinderen, een waarzegster, een ridder te paard, een uiteenzetting over halfedelstenen, nabootsing van een riddergevecht, schermen, vuurdansen….
Het middeleeuws ‘plein’, de bar, de catering waren best ok en het leukste van al vond ik nog al die mensen die ‘verkleed’ rondliepen in de meest uiteenlopende outfits alsof dat de gewoonste zaak van de wereld was… het kind in ons dat weer wakker wordt en even mocht ‘spelen’. Fijn toch!?
Een dikke proficiat en bijzondere dank aan iedereen!
Bedankt Marianne.
3. In de keuken : Gekloven nonnen
Gekloven nonnen
Gevulde eieren uit begin zestiende eeuw
Dit gerecht komt uit het oudste gedrukte Nederlandse kookboekje, uit 1514: Een notabel boecxken van cokeryen. Het is een gerecht dat in de smaak viel: ook in andere kookboeken zijn versies van dit gerecht te vinden. In de bewerking van het recept worden de eieren vóór het bakken door losgeslagen eiwit gehaald. Dit staat niet het recept van Vander Noot, maar wel in andere recepten voor gevulde eieren. Het maakt dat de eieren een knapperig korstje krijgen. Karel Baten (Eenen seer schoonen ende excelenten Cock boeck uit 1593) geeft ook een recept voor ghecloven nonnen. In de vulling van dat recept zit alleen gebraden appel, kaneel en suiker.
Waarom deze eieren ghecloven nonnen heten? Misschien doen de witte eierhelften met de geelbruine vulling wel denken aan gezichtjes in een witte kap.
Het gebruik van gember, saffraan en kaneel verraadt dat dit recept bestemd was voor welvarende huishoudens, want specerijen waren ‘peperduur’ in het begin van de zestiende eeuw.
Het oorspronkelijke recept
Ghecloven nonnen te maken.
Neempt eyeren ende sietse wel hert. Dan doet hen af haer scellen ende peltse ende soe snijtse overmydts in de helicht ontwee. Dan neempt die doderen van den selven eyeren ende stoodt dye in eenen morselle al ontwee. Maer eerst so doet er luttele soferaens in, caneel ende ghimbare, savie, petercelie. Ende wylt men, men doet er oock inne pepere ende appelen. Dan stoot alle dat voerscreven staet wel ontwee tesamen ende vult daermede dat witte vanden eyeren, daer ghi die doren uutghetrocken hebt. Dan so bact dye eyeren in raeptsmout oft in botere. Ende alst ghebacken es, dan stroyt ment met caneelpoedere ende brootsuicker tegader gheminghelt opt vulsele. Ende als ghi deze eyeren ter tafel dient, soe legtse in de schotelen metten openen opweerts, te wetene metten vulsele opweerts.
Gespleten nonnen (Gevulde eieren)
Neem eieren en kook ze goed hard. Pel ze vervolgens en snijd ze [in de lengte] middendoor. Neem dan de dooiers van deze eieren en stamp die in een vijzel helemaal fijn. Maar doe er eerst wat saffraan in, kaneel en gember, salie, peterselie. En als men dat wil, doet men er ook in peper en appel. Stamp dan alles wat hierboven geschreven staat bij elkaar goed fijn en vul daarmee de witten van de eieren waar u de dooiers uit hebt gehaald. Bak dan de eieren in raapvet of in boter. En als het gebakken is, dan bestrooit men het met kaneelpoeder vermengd met broodsuiker op de vulling. En als u deze eieren serveert, leg ze in de schotel met de open kant naar boven, dat wil zeggen met de vulling naar boven.
Moderne bewerking van het recept
Voorgerecht of bijgerecht voor 4 tot 8 personen; voorbereiding 15 minuten; bereiding 5 minuten.
4 hardgekookte eieren
½ tl kaneel
½ tl gemberpoeder
4 blaadjes verse salie of 1 theelepel gedroogde
1½ tl fijngehakte peterselie
½ geraspte zure appel (zonder schil en klokhuis)
peper, zout naar smaak
1 eetl appelciderazijn
¼ tl saffraandraadjes
1 rauw eiwit
boter of (raap)olie
½ tl kaneelpoeder en suiker (onderlinge verhouding 1:1)
Voorbereiding
Pel de eieren, snijd ze in de lengte doormidden. Wip de dooiers eruit en prak die fijn met specerijen, kruiden en appel.
Voor een mooie gele kleur verhit je de azijn, kneus je de saffraandraadjes in de hete azijn, en doe je dit mengsel ook bij de vulling. Verdeel de vulling over de eierhelften.
Bereiding
Roer het eiwit los met een vork. Wentel de eieren door het eiwit, en bak ze in een koekepan waarin boter of olie is verhit. Leg de eierhelften eerst met de vulling naar beneden. Draai ze daarna voorzichtig om. Ze hoeven maar heel even te bakken, hooguit een minuut per kant.
Serveren
Deze eieren kunnen koud of warm worden opgediend. Bestrooi ze vlak voor het opdienen met het kaneel-suikermengsel.
Geef ze bij het paasontbijt, als borrelhapje, of als voorafje bij een middeleeuwse maaltijd. Overigens zijn er veel meer eierrecepten. En mocht je je afvragen hoe je een ei kookt, dat kun je daar ook vinden.
4. Kalender
- za. 2 mei: workshop en optreden middeleeuwse volksdansen aan wzc de Liberteyt in Wondelgem.
- zo. 3 mei: middeleeuwse dansworkshops op het Medieval fantasy evenement in Kasteel Maurick te Vught in Nederland.
- wo. 22 juli: Gentse Feesten, optredens met renaissancedansen in het stadhuis. Voorstellingen om 14:15 , 15:15 en 16:15.
- juli: Gentse feesten: 2 workshop(s) in het Baudelopark.
- za. 8 augustus: workshops in Abdij Ten Duinen Koksijde (o.v.).
- zo. 9 augustus: workshop en/of optreden in Elftopia (Kasteel Ooidonk). (o.v.)
- vr. 25 september: figuratie tijdens lezing door Helena en Sophie over leven en kleding in de 16de eeuw te IJzendijke.
- zo. 18 oktober: middeleeuwse dansen tijdens lezing door Helena in de protestantse Rabotkerk, Gent.
- ma. 19 oktober: optreden middeleeuwse dans en renaissancedans tijdens lezing Helena in zaal Cameo (Ryhovelaan, Gent).
- zo. 25 oktober: Magisch Zwijnaarde in zaal Nieuwe Melac met 15de eeuwse dansen.
- za. 31 oktober: animatie en dans tijdens Halloweentocht in Zwijnaarde.
- zo. 29 november, 15 uur: Feest voor 35 jaar Capriool in zaal Nieuwe Melac te Zwijnaarde.