1. Kasteel "Het Vrieselhof" te Oelegem-Ranst

Het Vrieselhof werd een eerste keer vermeld in de dertiende eeuw toen Jan van Vriesele, een edelman uit Kontich, rond 1300, 24 bunders grond kocht in Oelegem die hij kort daarop als bruidsschat schonk aan zijn dochter Elisabeth. Later kwam het in handen van Judocus van Beringen (1350), familie van Edinghen, Johanna van Lyere, van Gheldenaken, van Herbaix (1450), vander Hoogewegen (1451).

In 1457 was er sprake van het “t hof van Vriesele”, met als eigenaar Matheeus van Steenbergen, die van Filips de Goede, hertog van Bourgondië, toestemming had gekregen om aan zijn hof een laathof op te richten. Dit was een lagere rechtbank waar een meier kon oordelen over plaatselijke geschillen. In 1495 erfde Josine van Steenbergen het domein. Toen werden voor het eerst hofgrachten vermeld.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (16e -17e eeuw) gingen de inwoners van Oelegem meermaals schuilen in het kasteel.

Eén van de belangrijkste eigenaars was ongetwijfeld in de streek erg bekende Constantijn van Halmale (1536), burgemeester en schepen van Antwerpen en officier in het leger van Keizer Karel V. De nakomelingen van Constantijn bleven het kasteel beheren tot in de zeventiende eeuw. Verdere eigenaars waren  familie  d’Oultremont (circa 1790), Paul Morren (1876) en Leon Cousin (1878). In de 19e eeuw gebeurden er restauratiewerken aan het kasteel. Het nabijgelegen koetshuis met stalling dateert van 1877.

In 1910 werd graaf Louis de Brouchoven de Bergeyck eigenaar van het geheel. Hij liet het oude kasteel herbouwen in neo-Vlaamse-renaissancestijl met trapgevels, speklagen en hoektorens, maar na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog lieten de Belgische troepen het kasteel om strategische redenen afbranden op 7 oktober 1914.[4] Tussen 1917 en 1919 werd het huidige kasteel herbouwd in dezelfde stijl als het pas recent gebouwde, verwoeste kasteel. In 1974 werd het kasteel en het bijhorende domein door de kleinkinderen van Louis de Brouchoven de Bergeyck verkocht aan de provincie Antwerpen.

Functies

Het grootste deel van de tijd had het kasteel een woonfunctie. In de 18e en 19e eeuw had het nog enkele andere functies: in 1797 werd het een tijdelijke verblijfplaats voor de Augustijnen van Antwerpen nadat hun klooster gesloten werd en in 1818 werd het verhuurd als Rijkswachtkazerne.

In 1975, een jaar na de verkoop aan de provincie Antwerpen, werd het domein opengesteld voor wandelaars. Van 1977 tot 1999 was het “Provinciaal textiel- en kostuummuseum” gevestigd in het Vrieselhof. Door een gebrek aan middelen kon slechts een beperkt deel van de collectie tentoongesteld worden. In 2002 verhuisde het museum naar Antwerpen en kreeg het de naam Modemuseum Antwerpen. In 2003 vestigde het Provinciaal bibliotheekcentrum zich in het kasteel, samen met administratieve diensten. In 2011 werd binnen het Provinciaal bibliotheekcentrum een “bibliotheek van Vlaamse klassiekers” geopend. Hierin worden werken van klassieke Vlaamse schrijvers verzameld en uitgeleend. In 2014 besliste de provincieraad van Antwerpen het departement cultuur te herstructureren. Het bibliotheekcentrum zou samen met de Dienst Cultuurspreiding en Kunsten samengevoegd worden tot een nieuwe Dienst Bibliotheken en Kunsten. In 2015 verhuisde het Provinciaal bibliotheekcentrum naar Antwerpen, maar de verzameling Vlaamse klassiekers bleef in het Vrieselhof.

Een aantal ruimtes in het kasteel worden door de gemeente Ranst gebruikt als kantoren. Ook worden er huwelijken voltrokken.

Het vroegere koetshuis is omgebouwd tot een drank- en eetgelegenheid, genaamd Remise (een oud woord voor koetshuis).

Het domein

Het domein Vrieselhof bestaat uit verschillende delen. Het eigenlijke kasteelpark kreeg vorm in de 18e eeuw. Alfons-Ignace van Halmale legde de drevenstructuur op het domein, met onder meer de een kilometer lange dreef vanaf het kasteel tot de Rundvoorstraat, vast rond 1750. Oude Ferrariskaarten geven deze structuur reeds duidelijk weer. De gronden naast de dreef waren niet allemaal eigendom van de kasteelheer. Oorspronkelijk liep het domein tot aan de Heidebeek en werd het omringd door bossen en hooiland. Achter het kasteel werd in dezelfde tijd een stervormige drevenstructuur aangelegd, het zogenaamde “Sterbos”, in de 21e eeuw een speelbos voor kinderen. Begin 20e eeuw werd het park heraangelegd in een Engelse landschapsstijl, die veel minder streng was. Onder meer de U-vormige hofgracht dateert uit die tijd. Grote delen van de oudere dreefstructuur zijn nog wel herkenbaar.

Militaire overblijfselen

Op het domein Vrieselhof zijn enkele militaire overblijfselen terug te vinden en restanten van de twee wereldoorlogen. Het duidelijkst zijn de drie bunkers, die samen met de antitankgracht gebouwd werden tussen 1939 en 1940. Zo bevindt er zich een bunker in een bocht van het Groot Schijn ter hoogte van het Goor. Aan de buitenzijde van het sterbos ter hoogte van het domein van het Fort van Oelegem ligt in het bos een oude bomkrater, gevuld met water. Iets verder aan de overzijde van het pad liggen restanten van oude loopgraven die dateren uit de Eerste Wereldoorlog.

Op 26 mei 2005 werd het domein door de toenmalige Vlaamse minister van Ruimtelijke Ordening, Dirk Van Mechelen, beschermd als landschap wegens esthetische, historische, natuurwetenschappelijke en socio-culturele waarde.

Bronnen:

https://www.burchten-kastelen.be/provincies/antwerpen/023%20Het%20Vrieselhof/Het%20Vrieselhof.html

https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/13981

Wikipedia

 

 

Lieve

2. Verslag activiteiten

21 juli met een Hongaarse toets

Een huzarenstukje

Het optreden van Capriool in het Gentse stadhuis mag dan een jaarlijkse traditie zijn, het brengt voor vaste en occasionele toeschouwers toch altijd een verrassende toets. Die kwam dit jaar uit Hongarije want we verbleven aan het hof van Maria van Hongarije, je weet wel, de zus van Keizer Karel die onze gewesten vanuit Brussel bestuurde van 1531 tot 1556.

Stonden Ugros en Verbunk in haar balboekje? Dat kunnen we niet meer nagaan, maar deze oer-Hongaarse dansen brachten de sfeer er wel degelijk in. Jean-Pierre en Robin waren de sterren van het bal en Maria (Jenny) danste vrolijk mee. Emma speelde Hongaarse pavanes en de Hongaarse wapendans Hajdu.

Stond het tweede deel in het teken van de liefde met onder meer de Bizzeria d’Amore en de Gloria d’Amore, daarna werden de maskers opgezet voor de Moresque. De Leggiadria d’Amore was even spannend. Zouden we niet struikelen over die campanella? De Bransle de la Torche was weer eens een bijzonder sfeervol deel van het optreden. En nee, de frêle klanken van Emma’s harp en de aankondigingen van Marc werden dit keer niet overstemd door een schetterende Hollandse brassband.

Het optreden in de Pacificatiezaal verrast elk jaar tal van toevallige bezoekers. Een koppel uit Merelbeke was nog nooit in het Gentse stadhuis geweest en die mensen kregen er dan nog zo een schitterend optreden bij … Een Indisch gezin met drie kinderen dat in Duitsland woont, vond het allemaal te gek. De kinderen kregen niet genoeg van die prachtige toiletten. Ook vele vrienden en sympathisanten van Capriool waren op post en zagen dat het goed was. Drie voorstellingen, drie keer een goed gevulde zaal. Stel je voor dat de vele duizenden die in de Belfortstraat passeren allemaal het stadhuis binnentrekken.

Logistiek is het optreden in het stadhuis telkens een huzarenstukje, dit keer zowel letterlijk als figuurlijk (zie stukje hieronder). Johan weet dat hij met klankmateriaal en een groeiende koffer rekwisieten pas het stadhuis binnen kan zodra de Gentse notabelen onder vrolijk klokkengelui richting kathedraal zijn vertrokken voor het Te Deum. Dansers en muzikanten met grote koffers kunnen voor de middag nog tussen de feestvierders door laveren, maar na het optreden is er geen doorkomen aan. Gelukkig kennen niet alle toeristen de weg door de kleine straatjes naar de parking Vrijdagmarkt. En dan is er nog de Stroppentocht. Een Spaanse troepenmacht verspert een strategisch punt ter hoogte van Klokke Roeland, uitgerekend op het moment dat Mieke, grote koffer achter zich aan slepend, koers zet richting tram 1 om de trein naar Antwerpen te halen.

Iedereen geraakte goed thuis. Opdracht alweer volbracht. Uitkijken naar volgend jaar.

Chris

Hongaarse ruiters

Capriool heeft alweer een huzarenstukje neergezet. Maar waar komt die uitdrukking vandaan? Volgens het online geschiedenismagazine Historiek waren Huzaren van oorsprong Hongaarse ruiters in het Oostenrijkse leger. Het woord is afgeleid van het Hongaarse huszár. De Hongaarse huzaren vielen nogal op. Vanwege hun kleurrijke uniformen, maar ook door hun moed. Ze streden aan de zestiende eeuw aan de zijde van de Oostenrijkers tegen de Turken en werden onder meer ingezet om vijandelijk gebied te verkennen.

De huzaren werden uiteindelijk zo bekend dat ook militaire eenheden in andere landen soms huzaren werden genoemd, hoewel daar in de verste verte dan geen Hongaar te bekennen was. Meestal ging het om eenheden lichtbewapende ruiters.

Huzarensalade (zie ook in de keuken)
De huzarensalade – een salade met aardappel, rundvlees en mayonaise – is mogelijk ook afkomstig van de Hongaarse ruiters. Om tijdens hun verkenningstochten op vijandelijk gebied niet op te vallen, wilden ze geen vuur maken. Ze bereidden vooraf een koude salade om mee te nemen: de huzarensalade.

Op de afbeelding : Huzaar van Hendrik Scheeve uit de Koninklijke bibliotheek in Den Haag

 

Dansen bij valavond

Optreden voor het kasteel in het Vrieselhof te Oelegem-Ranst op woensdag 23-08-23

Hoewel het eigenlijk niet zo gepland was, was het toch op het laatste moment nog mogelijk voor mij om mee te gaan naar het optreden in Ranst als figurante. Na een vlotte rit kwamen we aan bij een schitterend park, met als centraal punt een kasteel.

Met dit kasteel op de achtergrond hebben we ons optreden gedanst. Alles was door de organisatoren geregeld, van een ruimte voor onze kleding, tot een geluidsinstallatie, en zelfs het avondeten. Ze waren bovendien zeer enthousiast, vooral wanneer ze ons in kostuum zagen. Het optreden zelf was prachtig, de dansers hebben een geweldig voorbeeld van de hofdansen van de Renaissance getoond. De ambiance van het park, de ondergaande zon, en het geïnteresseerde publiek hebben ook zeker meegeholpen om het optreden zo goed te laten slagen.

Na het optreden was er ook de kans voor de toeschouwers om zelf eens een keer de dansen van de Renaissance te proberen, en ook dit werd zeer enthousiast onthaald. De dansvloer stond vol met dansers, van jong tot oud. Iedereen heeft het naar zijn zin gehad, en er is ook zeker genoeg gelachen. Een van de deelnemers van de initiatie staat me heel goed bij, een klein meisje van niet ouder dan 6 jaar. Ze was betoverd door onze kostuums, ze was er bijna van overtuigd dat ik een prinses was. Ik heb samen met haar de Bransle des Chevaux voor een deel gedanst, wat haar zeer goed lukte. Er was ook een groepje jonge meiden, medewerkers, die de tijd van hun leven hadden tijdens het dansen. Geweldig om te zien hoe onze dansen, die vaak toch als een beetje stoffig worden gezien, zoveel plezier en interesse opwekten. Zeker een geslaagde dag!

Carmen

C. Andere activiteiten

We traden op in een Gents WZC en voor een verjaardagsfeest in het Kasteel van Zwijnaarde.

We stelden onze historische dansvereniging “Capriool” in de kijker op de Kouter tijdens de Cultuurmarkt in Gent op 16 september  en tijdens  “Zwijnaarde smaakt en luistert”  op 24 september in het Zonnebloempark.

3. In de keuken

a. Huzarensalade zelf maken

Lekker ouderwetse salade voor bij een buffet of lunch

Gang Bijgerecht, Buffetgerecht, Lunch

Totale tijd : 1 uur

Porties : 10 personen

Auteur : Out mijn Keuken

 

Ingrediënten

  • 1,5 kilo vastkokende aardappelen (goede kwaliteit)
  • 1 grote ui (gesnipperd)
  • 50 ml witte wijnazijn
  • 1 el suiker
  • 8 eieren (hard gekookt)
  • 1 dl mayonaise
  • 200 ml crème fraîche
  • 3 el peterselie (fijngehakt)
  • 1 pot augurken
  • 2 blikjes corned beef (in kleine blokjes gesneden)
  • 3 frisse appels (in kleine blokjes gesneden)
  • 1 el mosterd
  • peper
  • zout
  • paprikapoeder
  • blaadjes kropsla voor de garnering

Werkwijze

  1. Schil de aardappelen en snijd ze in kleine blokjes. Spoel de blokjes goed schoon en doe ze in een ruime pan met wat water en zout. Breng ze aan de kook en laat ze in een minuut of drie snel gaar worden. Doe dan de uien, azijn en suiker erbij en breng het opnieuw aan de kook. Giet het daarna af en laat het in een vergiet uitlekken en afkoelen.
  2. Pel de hardgekookte eieren, bewaar er twee voor de garnering en hak de andere 6 in stukjes. Snijd ook een stuk of 8 augurken in kleine blokjes.
  3. Roer de crème fraîche los met de mayonaise, de mosterd en de fijngehakte kruiden en doe er eventueel wat zout en peper door. Neem nu een grote kom en roer alle losse ingrediënten behalve de blaadjes sla en de paprikapoeder goed door elkaar. Doe dit niet te wild, anders gaan de blokjes aardappel stuk.
  4. Leg de blaadjes sla op een mooie schaal. Schep de salade erop en garneer met de eieren, wat ingesneden augurken en bestrooi het met (gerookt) paprikapoeder. Serveer bij een buffet of een lunch met lekkere verse broodjes.

 

https://outmijnkeuken.nl/2017/01/14/huzarensalade/

b. Huzarensalade van Oma

 

Ingrediënten

  • 4 grote aardappelen (vastkokend)
  • 1 bouillonblokje
  • 2 gekookte bieten
  • 1-2 zure appels
  • uitjes en augurkjes, zoetzuur
  • 300 gram gaar vlees (of cornedbeef)
  • klein blikje doperwten

Voor de dressing:

  • 3 eetlepels olie
  • 2 eetlepels azijn
  • wat mosterd
  • peper
  • zout

Voor de garnering:

  • hardgekookte eieren, in plakjes (of door de helft)
  • tomatenketchup
  • komkommerschijfjes
  • Fijn gesneden wortel (kan ook uit potje)
  • tomaten in plakjes enz enz

 

Bereidingswijze

  1. Kook de aardappelen (4) gaar met een bouillonblokje(1 stuk), zijn ze iets afgekoeld, dan in kleine blokjes snijden.
    Schil de appels (1,5 stuk), verwijder het klokhuis en snijd in kleine blokjes.
    Snijd de bieten(2) in kleine blokjes (als je deze gebruikt).
    Snijd het vlees klein.
    Snijd de uitjes(1 stuk) en de augurken fijn.
    Doe alles in een grote kom.
    Voeg wat aroma toe.
    Roer de dressing (of slasaus of mayonaise) door de bovengenoemde ingrediënten als de aardappels nog lauw zijn.
    Breng op smaak met zout(1 stuk) en peper(1 stuk) en eventuenog wat aroma.
  2. Laat de smaken tenminste een paar uur intrekken (liever een nacht)
    Leg de gewassen sla langs de rand van de schotel.
    Schep de massa op de schotel, maak glad met een lepel en garneer met
    mayonaise, ketchup, ei, komkommer, uitjes(1 stuk) augurken, tomaten(1 plakjes ) enz.

https://www.mijnreceptenboek.nl/recept/huzarensalade-van-oma.html

 

 

4. Activiteiten

  • Vr 06 oktober 2023 : Optreden en workshop in Herentals voor een pensioenviering
  • Di 10 oktober 2023 : Opendeuravond in ’t Geestje om 19:30 uur. Gratis dans en versnaperingen!
  • Do 23 oktober 2023 : Optreden in Huis Coleta tgv. de seniorenweek

Opendeuravond van Capriool

Centrum voor historische dans

 

 

verzorgt voor U middeleeuwse, Bourgondische en renaissancedansen in authentieke kledij                 (14 de – 16 de eeuw).

We bieden eveneens workshops voor volwassenen en/of kinderen aan.

 

          Interesse om zelf eens te bewegen als edele dame of edele heer ?

Kom gerust genieten en mee bewegen op onze opendeuravond dinsdag 10 oktober in ons oefenlokaal te Mariakerke (Gent) in ’t Geestje Zandloperstraat 83 om 19:30 uur.

          Graag een seintje voor uw komst!

Capriool dankt u.